Wie een nieuwe website laat maken, denkt waarschijnlijk niet als eerste na over het CMS. Logisch. Je wilt vooral een website die goed werkt, er goed uitziet en die je zelf eenvoudig kunt beheren. Toch heeft die technische keuze behoorlijk veel invloed op hoe prettig je uiteindelijk met je website werkt.
Bij Buro Toast bouwen we daarom steeds vaker websites met Statamic. Niet omdat we per se een ander CMS willen gebruiken dan de rest, maar omdat Statamic goed aansluit op hoe wij vinden dat een maatwerkwebsite gebouwd én beheerd moet worden. Die voorkeur is niet ontstaan vanuit een marketingverhaal, maar vanuit jarenlang werken met WordPress en ACF.
Van WordPress en ACF naar Statamic
Jarenlang bouwde ik vooral websites met WordPress. In combinatie met Advanced Custom Fields (ACF) vond ik dat een prettige manier om maatwerkwebsites te maken. Met ACF Flexible Content konden we een klant gerichte velden en contentblokken geven: een titel, introductie, afbeelding, call-to-action of een aantal zorgvuldig ontworpen onderdelen.
Dat werkte goed. We konden voorkomen dat een klant in een grote, lege editor zelf de hele vormgeving moest uitvinden. Tegelijkertijd merkte ik dat WordPress de afgelopen jaren steeds meer de richting van een websitebouwer opging. Gutenberg, blocks en Full Site Editing geven gebruikers veel vrijheid om pagina’s zelf samen te stellen. Voor sommige projecten en gebruikers is dat precies wat nodig is.
Maar die ontwikkeling past minder goed bij de manier waarop ik maatwerkwebsites wil bouwen. Mijn klanten vragen meestal niet om een gereedschapskist waarmee ze zelf ontwerper kunnen worden. Ze willen hun website kunnen bijhouden zonder dat ze iedere keer ontwerpbeslissingen hoeven te nemen.
Niet iedere klant wil zelf webdesigner worden
Wanneer we een maatwerkwebsite ontwerpen, maken we bewust keuzes over typografie, witruimte, kleuren, beeldverhoudingen en de opbouw van pagina’s. Daar zit een ontwerpgedachte achter. Vervolgens vind ik het vreemd om iemand in het CMS opnieuw al die ontwerpkeuzes te laten maken.
De meeste klanten willen dat bovendien helemaal niet. Ze willen kunnen inloggen, naar een pagina gaan en een titel aanpassen, een tekst wijzigen, een afbeelding vervangen of een nieuw project toevoegen. Misschien willen ze een extra contentblok plaatsen. Daarna willen ze op opslaan drukken. Ze willen niet eerst nadenken over kolomverdelingen, padding of de instellingen van een component.
Voor mij moet een CMS daarom niet zoveel mogelijk mogelijkheden bieden, maar vooral de juiste mogelijkheden. Een goede beheeromgeving geeft een redacteur genoeg ruimte om de inhoud zelfstandig te beheren en haalt tegelijk onnodige ontwerpkeuzes weg.
Een CMS dat zich aanpast aan de website
Bij Statamic beginnen we niet met een bestaande pagina-editor die we vervolgens proberen aan te passen aan het ontwerp. We draaien het om. Eerst kijken we wat een website nodig heeft. Daarna bouwen we daar de juiste velden, contentstructuren en componenten voor in het CMS.
Heeft een pagina alleen een titel, introductie en tekst nodig? Dan is dat wat je in het CMS ziet. Heeft een projectpagina foto’s, projectinformatie, een opdrachtgever en flexibele contentblokken nodig? Dan richten we precies die velden in. Het CMS voelt daardoor niet als een los systeem dat achter de website hangt, maar als een onderdeel van de maatwerkwebsite.
Flexibel waar het nuttig is
Dat betekent niet dat iedere pagina volledig vaststaat. Binnen Statamic kunnen we prima een flexibele pagina-opbouw maken. Het verschil is dat een klant kiest uit componenten die we tijdens het ontwerpen en ontwikkelen al hebben gemaakt: bijvoorbeeld een tekstblok, afbeelding met tekst, quote, projectenoverzicht, FAQ, call-to-action of hero.
Een redacteur kan daarmee zelfstandig een pagina opbouwen, maar ieder onderdeel blijft binnen het ontwerp van de website. Dat is voor ons een prettige middenweg: genoeg vrijheid om de inhoud te beheren, zonder dat je per ongeluk de vormgeving uit elkaar trekt.
Een prettige editorervaring met live preview
Ook de editorervaring van Statamic vinden we prettig. Met live preview kun je wijzigingen direct in de context van de website bekijken. Dat doet me enigszins denken aan Craft CMS. Je hoeft als redacteur minder heen en weer tussen een abstract beheerscherm en de voorkant van de website.
Zeker bij pagina’s met verschillende contentblokken helpt het wanneer je beter kunt zien welk effect een wijziging heeft. Zo combineert Statamic voor ons een gestructureerd CMS met een editorervaring die visueel genoeg is om prettig mee te werken.
Ook voor developers sluit Statamic goed aan
De keuze voor Statamic maken we natuurlijk niet alleen voor klanten. Ook als developer sluit het CMS goed aan op hoe we bij Buro Toast websites bouwen. Statamic is gebouwd bovenop Laravel, een modern PHP-framework waar we graag mee werken. Daardoor kunnen we naast pagina’s en nieuws ook maatwerkfunctionaliteit ontwikkelen wanneer een project daarom vraagt.
We hoeven het CMS niet eerst langdurig om te bouwen voordat het bij het ontwerp past. We kunnen het als basis gebruiken en daarop verder bouwen. Dat geeft ons ruimte om developmenttijd te besteden aan de website zelf: performance, responsive gedrag, toegankelijkheid, interactie, animatie en details in het ontwerp.
Flat-file: voor veel websites geen database nodig
Een ander verschil met veel traditionele CMS’en is dat Statamic flat-file kan werken. Content hoeft dan niet per se in een traditionele database te staan, maar kan als bestanden worden opgeslagen. Voor veel websites die wij maken is een database simpelweg niet noodzakelijk.
Dat vinden we prettig voor development, versiebeheer en deployments. De technische architectuur blijft relatief eenvoudig en content kan bijvoorbeeld samen met de code worden beheerd. Ook op het gebied van security zien we voordelen, al betekent flat-file natuurlijk niet automatisch dat een website veilig is. Beveiliging hangt af van de hele inrichting en het onderhoud van een project.
Statamic is hierin bovendien niet rigide. Als een project wél om een traditioneel databasemodel vraagt, kunnen we dat gebruiken.
Is Statamic beter dan WordPress?
Niet per definitie. WordPress is een volwassen CMS met een groot ecosysteem van plugins, koppelingen en specialisten. Er zijn situaties waarin dat een belangrijk voordeel is. Onze keuze voor Statamic heeft vooral te maken met hoe wij websites willen bouwen.
Wij beginnen bij het ontwerp, de inhoud en de gebruiker en zoeken daar de techniek bij. We willen niet dat de mogelijkheden of beperkingen van een thema, pagebuilder of plugin bepalen hoe een website wordt opgebouwd. Daar past Statamic voor ons vaak beter bij.
Statamic is ook niet automatisch de beste keuze voor ieder project. Als een website echt om een traditioneel databasemodel vraagt, zou ik tegenwoordig eerder Craft CMS overwegen dan WordPress. De manier waarop Craft met content en velden omgaat ligt dichter bij mijn Statamic-workflow. Het uitgangspunt blijft hetzelfde: het CMS moet passen bij de website, niet andersom.
Een klant hoeft Statamic niet te kennen
Dat klanten Statamic vaak niet kennen, vind ik geen groot probleem. Een klant hoeft Statamic niet te kennen; het CMS moet zo ingericht zijn dat de klant zijn eigen website begrijpt.
Wanneer we de beheeromgeving goed inrichten, zie je vooral de onderdelen die voor jouw website relevant zijn. Je hoeft dan geen cursus webdesign of uitgebreide Statamic-training te volgen. Doordat we overbodige mogelijkheden kunnen weglaten, is de omgeving vaak juist eenvoudiger uit te leggen dan een systeem met veel algemene opties.
Wanneer kiezen we voor Statamic?
We kiezen Statamic vooral voor websites waarbij maatwerk belangrijk is. Dat kan een relatief kleine bedrijfswebsite zijn, maar ook een uitgebreidere website met verschillende soorten content, projecten, medewerkers, nieuws, meertaligheid of specifieke functionaliteit.
Vooraf kijken we goed naar de structuur: wat moet een bezoeker kunnen vinden, welke content gaat een organisatie beheren, welke onderdelen komen vaker terug en hoeveel vrijheid heeft een redacteur werkelijk nodig? Op basis daarvan bouwen we zowel de voorkant als de achterkant. Dat is wat ons betreft hoe maatwerk hoort te werken.
Een snel en flexibel maatwerk-CMS voor een optimale editorervaring
Als we Statamic in één zin moeten omschrijven, komen we ongeveer hierop uit: een snel en flexibel maatwerk-CMS voor een optimale editorervaring.
Die combinatie vinden we belangrijk. Een website hoeft aan de achterkant niet ingewikkeld te zijn om aan de voorkant bijzonder te kunnen zijn. Sterker nog: hoe beter we tijdens het ontwerpen en ontwikkelen over de structuur nadenken, hoe minder onze klanten daar later over hoeven na te denken.
Daarom kiezen we bij Buro Toast steeds vaker voor Statamic: omdat het CMS ons helpt om maatwerk te maken dat niet alleen goed werkt voor bezoekers, maar ook begrijpelijk blijft voor de mensen die de website beheren.
